Αποτελεί το ΣΑΠ αίτιο αϋπνίας. Το ΣΑΠ είναι νευρολογική κατάσταση κατά την οποία εμφανίζεται ακατανίκητη επιθυμία κίνησης των ποδιών συνήθως κατά την ανάπαυση.
Παράγοντες κινδύνου για το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών περιλαμβάνουν – ΧΑΜΗΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΣΙΔΗΡΟΥ – ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ – ΝΟΣΟΣ PARKINSON – ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ – ΡΕΥΜΑΤΟΕΙΔΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ – ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ – ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ.
Φάρμακα όπως αντικαταθλιπτικά – αντιψυχωτικά – αντιϊσταμινικά – αποκλείουν διαλύουν ασβεστίο μπορεί να προκαλέσουν το σύνδρομο αυτό.
Η διάγνωση του συνδρόμου βασίζεται: α) στην κλινική εικόνα, β) στον αποκλεισμό άλλων πιθανών νόσων.
Το Σ.Α.Π. θεωρείται συνηθισμένη νευρολογική διαταραχή. Εμφανίζεται 1 στα 10 ενήλικα άτομα και χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη, επιτακτική ανάγκη και ακατανίκητη ανάγκη κίνησης των ποδιών, σπάνια και των χεριών που αναγκάζουν τον ασθενή να κινείται, να διατείνει τα άκρα του, να τα υποβάλλει σε χειρομαλάξεις.
Στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι το 8 – 12% των ανθρώπων πάσχουν από Σ.Α.Π.
Πιο αναλυτικά :
Στις ΗΠΑ το Σ.Α.Π. προσβάλλει το 10% – 15% του γενικού πληθυσμού.
Στα παιδιά εμφανίζει συχνότητα 17%. Γενικά η επίπτωση ανέρχεται σε 8 – 12% και αυξάνεται με την ηλικία.
Στη Γερμανία Σ.Α.Π. στο γενικό πληθυσμό είναι 10,6% (7,6% στους άνδρες -13,4% στις γυναίκες).
Στη Σουηδία 13,9% στις γυναίκες, 6,1% στους άνδρες,
Οι γυναίκες προσβάλλονται συχνότερα από τους άνδρες.
Το Σ.Α.Π. μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία ακόμα και στη βρεφική και παιδική. Βέβαια εμφανίζεται κυρίως σε άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας.
Συνήθως το Σ.Α.Π. παρατηρείται κατά τον ύπνο. Γενικά τα άτομα που εμφανίζουν το Σ.Α.Π. εμφανίζουν περίεργες αισθήσεις που δύσκολα περιγράφονται από αυτούς, όπως ανώδυνές κινήσεις, μυρμηγκιάσματα ποδιών και χεριών, έρποντα άλγη με υπόστρωμα «ανατριχίλες».
Όλα τα παραπάνω συμπτώματα αυξάνονται κατά τη φάση της ηρεμίας, ειδικά μετά την κατάκλιση και έχουν σαν αποτέλεσμα δυσκολία βάδισης, αϋπνία, εμφάνιση stress.
Τα συμπτώματα Σ.Α.Π. μπορεί να επιδεινωθούν με την πάροδο της ηλικίας και να επεκταθούν στα άνω άκρα ή άλλες περιοχές του σώματος.
Τα μικρά παιδιά παρουσιάζουν περιοδικές κινήσεις των μελών τους στη διάρκεια του ύπνου, αλλά αυτές διαρκούν λιγότερο από 1min και σπάνια προκαλούν την αφύπνισή τους.
Τα αίτια του Σ.Α.Π. παραμένουν άγνωστα. Στα παιδιά όμως το σύνδρομο έλλειψης προσοχής / υπερδραστηριότητας συνδέεται με συμπτώματα Σ.Α.Π.
Η ανεπάρκεια Fe (σιδήρου) στον εγκέφαλο μπορεί να είναι η κυριότερη αιτία του Σ.Α.Π.
Στο Εγκεφαλονωτιαίο Υγρό (ΕΝΥ) ασθενών με Σ.Α.Π. έχει βρεθεί ελάττωση του επιπέδου Fe και φεριτίνης και αύξηση της τρανσφερρίνης.
Η MRI έχει δείξει ελάττωση της περιεκτικότητας σε Fe που συνδέεται με τη βαρύτητα Σ.Α.Π. (Allen RP et al. 2001) εύρημα το οποίο έχει αποδειχτεί και ιστοπαθολογικά (Connor JR et al. 2003-04).
ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ Σ.Α.Π.
Ø Ακατανίκητη επιθυμία κίνησης των μελών με συνοδεία παραισθήσεων δυσαισθησιών.
Ø Επιδείνωση των συμπτωμάτων κατά την κατάκλιση ή κάθισμα. Μερική ανακούφιση με τις κινητικές δραστηριότητές τους.
Ø Κινητική ανησυχία γενικά.
Ø Κιρκαδική διακύμανση των συμπτωμάτων με εμφάνιση το απόγευμα ή βράδυ. Τα συμπτώματα ανακουφίζονται μετά τις 5.00 π.μ. Σε σοβαρές καταστάσεις εμφανίζονται και κατά την διάρκεια της ημέρας, χωρίς κιρκαδικές διακυμάνσεις.
Το Π.Σ.Α.Π. αποτελεί το 50% – 60% Συνδέεται με τα νοσήματα του πίνακα 1. των συνολικών περιπτώσεων Σ.Α.Π. – αλγορίθμου.
Έχει οικογενή προέλευση κατά 25% – 75%.
Οι περιπτώσεις αυτές ακολουθούν
αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα.
Εμφανίζει 2 φαινοτύπους :
Ø Πρώϊμο Σ.Α.Π. πριν το 45ο έτος. Εκδήλωση βραδεία, αθόρυβη.
Ø Οι πρώτου βαθμού συγγενείς των ασθενών έχουν 5πλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης Σ.Α.Π.
ΘΕΡΑΠΕΙΑ Σ.Α.Π.
Αποφυγή, θεραπεία υποκείμενων παραγόντων, νόσων τα οποία πυροδοτούν το Σ.Α.Π., όπως :
· Διόρθωση αναιμίας.
· Αποφυγή λήψεως φαρμάκων (βλέπε πίνακα-αλγόριθμος Σ.Α.Π.)
Επίσης η φυσιοθεραπεία όπως:
Ø Ήπιες ασκήσεις.
Ø Ζεστά ή κρύα λουτρά.
Ø Μαλάξεις των μελών.
Ø Δυνητική ή ηλεκτρική διέγερση των ποδιών πριν από την κατάκλιση.
Φαρμακευτική θεραπεία με βιταμίνες, ηλεκτρολύτες, σίδηρο, βελτιώνουν τα συμπτώματα του Σ.Α.Π.
Θεραπεία εκλογής Σ.Α.Π. – Αγωνιστές ντοπαμίνης (ροπινιρόλη – πραμιπεξόλη)
Ø Ροπινιρόλη : Δ. 0,25mg 1-2 ημέρα, αύξηση 0,5mg την 3-7 ημέρα.
Ø Πραμιπεξόλη : Δ.0,125mg ημερ. μετά 4-7 ημέρες αύξηση 0,25mg και 0.25 εβδομάδα.
Αν οι ασθενείς δεν ανεχθούν τα παραπάνω φάρμακα μπορεί να χορηγηθούν κλοναζεπάμη και γκαμπαπεντίνη.
Σαν έκβαση το Σ.Α.Π. εμφανίζει περιόδους ύφεσης και σε μερικές περιπτώσεις δεν εμφανίζεται ξανά, αλλά σαν πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι επίμονο και διαρκεί ισόβια (Allen RP et at. 2008).
Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ