Αντισώματα τα οποία εμφανίζονται στα 3 μεγαλύτερα αντιγόνα του θυρεοειδή αδένα είναι:
1. ΘΥΡΕΟΣΦΑΙΡΙΝΗ: Thyroglobulin, antiThyroglobulin antibody (TgAb)
2. ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΥΠΕΡΟΞΕΙΔΑΣΗ (μικροσωμικά αντιγόνα) Antithyroid peroxidase antibody (TBOAb)
3. ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ TSH (Θυρεοειδοτρόπος ορμόνη) – αντισώματα κατά των υποδοχέων αυτών (TPAb)
4. Η παρουσία και ανεύρεση στον ορό αίματος αυτών των αντισωμάτων του θυρεοειδή αδένα σημαίνει ύπαρξη αυτοάνοσου νοσήματος του θυρεοειδή, αλλά τα αντισώματα αυτά εμφανίζονται και σε άλλες ασθένειες.
Αντιθυρεοειδικά αντισώματα έναντι της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (αντι-TPO)
Τα αντισώματα (anti-TPO) είναι αντισώματα κατά ενός συγκεκριμένου ενζύμου του θυρεοειδή αδένα.
Τα αντισώματα anti-TPO ή αντιμικροσωμιακά αντισώματα ή αντισώματα κατά της θυρεοειδικής υπεροξειδάσης κατευθύνονται προς το ένζυμο ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΥΠΕΡΟΞΕΙΔΑΣΗ, ένζυμο το οποίο συμμετέχει ενεργά στη σύνθεση των ορμονών του θυρεοειδή αδένα και βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων του θυρεοειδή αδένα.
Το ένζυμο είναι μια γλυκοπρωτεϊνη που περιέχει μια προσθετική ομάδα αιμών. Το 90% των ατόμων με αυτοάνοσα νοσήματα θυρεοειδή αδένα έχουν αντισώματα έναντι του μικροσωμιακού αντιγόνου.
Το ένζυμο καταλύει την οξείδωση του ιωδίου, την ιωδίωση των αμινοξικών καταλοίπων τυροσίνης, θυρεοσφαιρίνης, σύνδεση των ιωδιωμένων τυροσινών για την παραγωγή ορμονών (Τ3, Τ4).
Τα αντισώματα αυτά φαίνεται να έχουν παθογενετικό ρόλο και αυτό γιατί ενεργοποιούν την πρόσδεση του συμπληρώματος και να ενεργοποιούν τα κύτταρα του θυρεοειδή αδένα μέσω του κυτταροτοξικού μηχανισμού των Natural killer cells (Φυσιολογικά φονικά κύτταρα).
Έχει διαπιστωθεί επίσης στενή συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων TPOAbs στον ορό και τις λεμφοκυτταρικές διηθήσεις του θυρεοειδή αδένα.
Έχει υπολογιστεί ότι αυξημένα επίπεδα TPOAbs εμφανίζονται σε ποσοστό 12-30% των νεαρών ενήλικων γυναικών και στο 6-14% των υγιών αντρών.
Πολυετής προοπτική μελέτη έδειξε ότι η ύπαρξη TPOAbs αποτελεί πρώιμη ένδειξη ανάπτυξης υποθυρεοειδισμού.
Η παρουσία TPOAbs στις εγκυμονούσες γυναίκες (14%) αποτελεί τον ισχυρότερο παράγοντα κινδύνου για την εκδήλωση θυρεοειδίτιδας της λοχείας.
Έχει βρεθεί ότι έγκυες γυναίκες με TPOAbs εμφανίζουν 50% σχετικό κίνδυνο για την εκδήλωση θυρεοειδίτιδας της λοχίας με ποσοστό 2% στις έγκυες χωρίς TPOAbs.
Το ποσοστό ανάπτυξης θυρεοειδίτιδας αυξάνεται στα 80% όταν τα αντισώματα (Anti-TPOAbs) είναι παρόντα στα τελικά στάδια τα κύησης.
Ασθένειες που ενφανίζουν αύξηση των μικροσωμιακών αντισωμάτων (TPOAb)
είναι:
1. Hashimoto νόσος (90%-100%)
2. Νόσος Graves (50%-80%)
3. Αυτοάνοσα νοσήματα (Σακχ. Διαβήτης τύπου 1)
4. Κατά την εγκυμοσύνη (14%)
5. Σποραδική πολυοζώδης βρογχοκήλη, Όζοι του θυρεοειδή αδένα, Καρκίνος του θυρεοειδή
Συγγενείς ασθενών με αυτοάνοσο θηρεοειδίτιδα εμφανίζουν (ποσοστό 40%-50%) αυξημένη τιμή αντισωμάτων (TPOAb)
ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΘΥΡΕΟΣΦΑΙΡΙΝΗΣ
Η θυρεοσφαιρίνη είναι πρωτεΐνη που συντίθεται αποκλειστικά στον θυρεοειδή αδένα και αποτελεί πρόδρομο μόριο των θυρεοειδικών ορμονών οι οποίες παράγονται από την ιωδίωση της τυροσίνης.
Τυροσίνη: Μη απαραίτητο αμινοξύ. Συντελεί στη σύνθεση φαινυλαλανίνης πρόδρομης ουσίας των ορμονών του θυρεοειδούς αδένα, όπως και της μελανίνης.
Το μεγαλύτερο μέρος της θυρεοσφαιρίνης αποθηκεύεται στο θυρεοειδή αδένα ενώ μικρά ποσά αυτής εκλύονται απ’ ευθείας από το ενδοπλασματικό δίκτυο κατά η διάρκεια της σύνθεσης.
Οι μετρήσεις Tg είναι κυρίως χρήσιμες στον μετεγχειρητικό έλεγχο των ασθενών με θηλώδες θυλακώδες καρκίνωμα του θυρεοειδή αδένα.
Αντισώματα κατά της θυρεοσφαιρίνης βρίσκονται αυξημένα σε νοσήματα διάφορα, όπως :
1. Hashimoto νόσος (80%-90%)
2. Νόσος Graves (50%-70%)
3. Αυτοάνοσα νοσήματα (Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1) (Ποσοστό 40%)
4. Κατά την κύηση (14%)
5. Πολυοζώδης βρογχοκήλη, μονήρεις όζοι θυρεοειδή αδένα, Καρκίνος του θυρεοειδή
Συγγενείς ασθενών που πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα σε ποσοστό 40% με 50%, μπορεί να έχουν αυξημένα αντισώματα.
Αντισώματα κατά του υποδοχέα της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TRAb)
Ο υποδοχέας της TSH (TSH-R) βρίσκεται στην επιφάνεια του θυρεοειδή αδένα.
Μετά την πρόσδεση της TSH στον TSH-R ενεργοποιείται το σύστημα της αδενυλικής κυκλάσης με αποτέλεσμα την αύξηση εντός του κυττάρου της κυκλικής μονοφωσφορικής αδενοσίνης (CAMP), ακολουθεί την πρόσληψη ιωδίου και παραγωγή, έκκριση θυρεοειδικών ορμονών.
Ο υποδοχέας αυτός (TSHR) αποτελείται από ένα διαμεμβρανικό τμήμα, από ένα κυτταροπλασματικό τμήμα και την εξοκυττάρια υδρόφιλη περιοχή του υποδοχέα, η οποία περιέχει το αμινοτελικό άκρο και είναι σχετικά μεγάλη.
Η εξωκυττάρια περιοχή του υποδοχέα είναι υπεύθυνη για την εξειδικευμένη δράση του υποδοχέα, καθώς και για τα ανοσολογικά χαρακτηριστικά του, αφού εκεί προσδένονται τόσο οι ορμόνη όσο και τα αυτοαντισώματα στη νόσο Graves.
Τρεις είναι οι κατηγορίες των αντισωμάτων, τα οποία συνδέονται με την TSH-R ανάλογα με τη μέθοδο προσδιορισμού της.
Α) Τα αντισώματα που συνδέονται με τον υποδοχέα της TSH (TRAb: TSH receptor antibodies ή TSH binding inhibitory immunoglobulin).
Β) Τα αντισώματα που διεγείρουν τον υποδοχέα της TSH TRAb: thyroid stimulating antibodies.
Γ) Αντισώματα, τα οποία αναστέλλουν τον υποδοχέα της TSH TRAb: thyroid binding antibodies.
Τα θυρεοειδοδιεγερτικά αντισώματα προκαλούν αύξηση της έκκρισης CAMP ή της πρόσληψης ραδιενεργού ιωδίου από τα κύτταρα του θυρεοειδή αδένα, με αποτέλεσμα ΥΠΕΡΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ.
Αντίθετα τα θυρεοανασταλτικά αντισώματα προκαλούν μειωμένη έκκριση CAMP ή της πρόσληψης ραδιενεργού ιωδίου με αποτέλεσμα ΥΠΟΘΥΡΕΟΕΙΔΙΣΜΟΣ.(Ατροφική Θυρεοειδίτιδα).
Η κλινική σημασία της μέτρησης των TRAb αξιολογείται:
α) στη διαφορική διάγνωση του υπερθυρεοειδισμού.
β) για την πρόβλεψη πιθανής υποτροπής.
γ) στην αντιμετώπιση της οφθαλμοπάθειας της νόσου Graves.
δ) στην πρόβλεψη του νεογνικού υπερθυρεοειδισμού.
ΜΙΚΡΟΣΩΜΙΑΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ – TPOAb
αυξάνονται:
1. Νόσος Hashimoto (90%- 100%)
2. Νόσος Graves (50%- 80%)
| Σ. Sjongren Σ.Ε.Λ. Ρ.Α. |
3. Αυτοάνοσα νοσήματα (Σ.Δ.1)
4. Κατά την εγκυμοσύνη (14%)
5. Σε πολυοζώδη βρογχοκήλη – όζους θυρεοειδή αδένα, καρκίνο θυρεοειδή.
| Οι τιμές αναφοράς για τα αντιθυρεοειδικά Abs είναι:
– Αντίσωμα κατά θυρεοειδικής TPOAb ꜜ 35 IU/mL – Αντισώματα κατά θυρεοσφαιρίνης TgAb ꜜ 20 IU/mL – Θυρεοειδοτρόπος ορμόνη υποδοχείς (θυρεοανασταλτικά αντισώματα) 1,75 IU/ L ή λιγότερο. – Θυρεοειδοδιεγερτικό αντίσωμα μικρότερο 140% της βασικής ενεργοποίησης. |
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Αυξημένη παραμονή τιμής αντισωμάτων κατά θυρεοσφαιρίνης (TgAb) σε άτομα με καρκίνο θυρεοειδούς για περισσότερο του ενός έτους μετά τη θεραπεία, σημαίνει παρουσία υπολειμματικού θυρεοειδικού ιστού, επίσης πιθανότητα υποτροπής της νόσου.
* * * * *
Υψηλή τιμή TPOAb σε έγκυο ενθυρεοειδική γυναίκα αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής και πρόωρου τοκετού. Θεραπεία με levothyroxine στις γυναίκες αυτές δρα ανασταλτικά στις αποβολές.
* * * * *
Αυξημένες τιμές TPOAb και ή TgAb είναι απαραίτητο στοιχείο για τη διάγνωση της εγκεφαλοπάθειας Hashimoto.
Ref: Βικιπαίδεια
Ε Εκπ Ενδοκρ
Merck Man.
Dr. Nίκος Καλλιακμάνης