Αλλεργίες στις τροφές

Τα συστατικά των τροφών μπορεί να προκαλέσουν μέσω δημιουργίας ανοσοσφαιρίνης Ε (IgΕ αντισωμάτων), εκδήλωση ατοπικών ή μη ατοπικών (αναφυλακτικών) αντιδράσεων

Αναφυλαξία – κνίδωση – αγγειοοίδημα, προκαλούνται από IgΕ αντισώματα.

Αλλεργία, αναφέρεται σε περιπτώσεις, όπου ανοσολογικές απαντήσεις σε περιβαλλοντικά αντιγόνα προκαλούν, φλεγμονώδεις αντιδράσεις στους ιστούς και δυσλειτουργία οργάνων και ο ανθρώπινος οργανισμός αντιδρά διαφορετικά του κανονικού (με άλλο έργο : αλλεργία).

Ατοπία, είναι η ευαισθησία (η οποία κληρονομείται) να απαντάει ο οργανισμός, σε φυσικά περιβαλλοντικά αντιγόνα-αλλεργιογόνα με συνεχή παραγωγή IgE αντισωμάτων.

Η αλλεργική ρινίτιδα και αλλεργικό άσθμα είναι παραδείγματα ατοπίας, ενώ, η εμφάνιση και εκδήλωση ατοπικής δερματίτιδας, είναι λιγότερο κοινή όπως η και αλλεργικού υποστρώματος παθήσεις του γαστρεντερικού, (πεπτικού) σωλήνα είναι σπάνιες.

Τα αλλεργιογόνα που προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις, περιέχονται στις τροφές, στα φάρμακα, σε τσιμπήματα εντόμων – ζωυφίων. 

Οι τροφές και τα δηλητήρια εντόμων αποτελούν πολυσύνθετη, πηγή πολλαπλών παθογόνων αλλεργιογόνων.

Το ίδιο αλλεργιογόνο, το ίδιο αντιγόνο μπορεί να περιέχεται σε περισσότερες από μία τροφές, φάρμακα, δηλητήριο ζωυφίων, προκαλώντας μεγαλύτερης έντασης αλλεργικές αντιδράσεις.

Η αλλεργία προέρχεται από την κατανάλωση διαφόρων τροφών και κυρίως των τροφών που θεωρούνται κύριες υπαίτιες της εμφάνισής της (βλ. πίνακα 1).

Η αλλεργία προς τις διάφορες τροφές που καταναλώνονται σχεδόν καθημερινά ορίζεται σαν μία ανοσολογική αντίδραση προς πρωτεΐνη ή πρωτεΐνες που περιέχουν οι τροφές αυτές.

Η αλλεργία αυτή εκδηλώνεται είτε άμεσα ή μετά παρέλευση ωρών ή και ημερών.

Η αλλεργία από τροφές εμφανίζεται πολύ συχνά στις εμβρυϊκές ηλικίες (ποσοστό 40%) ελαττώνεται αυτή, με την φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού.

Ποσοστό 2% ενηλίκων εμφανίζουν αλλεργία σε μία ή περισσότερες τροφές (με χαρακτήρα οικογενή).

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΛΛΕΡΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΔΕΡΜΑ

• Κνησμώδες εξάνθημα.
• Δυσκολία αναπνοής.
• Πτώση πίεσης-καρδιακής παροχής.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΝΑΦΥΛΑΞΙΑΣ

• Μερικές φορές, εμφάνιση οξείας κνίδωσης σχεδόν άμεσα με την βρώση της αλλεργιογόνου ουσίας.
• Άλλες φορές, προκαλείται δερματίτιδα εξ επαφής όταν η υπεύθυνη για την εκδήλωση της αλλεργίας τροφή έλθει σε επαφή με το δέρμα!!
• Οίδημα και παροδική οξεία κνίδωση, εμφανίζεται στο βλεννογόνο χειλιών και στόματος, με την μάσηση της τροφής.
• Εξάρσεις προϋπάρχοντος εκζέματος, μπορεί να εμφανιστή με την κατανάλωση τροφών που περιέχουν αλλεργιογόνα.\
• Φωτοαλλεργική εξ επαφής δερματίτιδα με την αφή και επαφή αλλεργιογόνου τροφής (π.χ. σύκου) και έκθεσης της επιφάνειας του δέρματος στο ηλιακό φώς.
• Εμφάνιση αφθωδών ελκών στο στόμα (συνήθως με κατανάλωση σοκολάτας ή μέντας.
• Ερπητόμορφος δερματίτιδα : σπάνια ερυθηματώδης με φυσαλίδες νόσος που παρατηρείται στην κοιλιοκάκη*.

* Κοιλιοκάκη ή εντεροπάθεια εκ γλουτένης. Ανοσολογικού υποστρώματος ασθένεια του πεπτικού σωλήνα. Χαρακτηρίζεται από δυσανεξία στην γλουτένη του σίτου (πρωτεΐνες). Εκδηλώνεται με διάρροιες και κοιλιακά άλγη.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

• Πυρετός εκ χόρτου (ρινίτιδα – δακρύρροια – πταρνίσματα).
• Άσθμα.
• Αναπνευστικός συριγμός, δυσκολία αναπνοής.
• Παροξυσμικός βήχας.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΛΛΕΡΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

• Ναυτία, έμετοι.
• Οπισθοστερνικός καύσος, αναγωγές.
• Κολικοειδή άλγη, κράμπες, διάρροιες, δυσκοιλιότητα.
• Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

• Αναφυλαξία : πτώση αρτ. Πίεσης, κατέρειψη (shock).

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΛΛΕΡΓΙΑΣ ΑΠΟ ΤΡΟΦΕΣ

1. Προσεκτική λήψη οικογενειακού και ατομικού ιστορικού νόσου, συμπτωμάτων, σχέσης με κατανάλωση ορισμένων τροφών. 
2. Επιτέλεση ορισμών δοκιμασιών : α) Prick test : προσδιορισμός IgE, β) Patch tests : δερματικά tests.

Οι δοκιμασίες είτε θετικές, είτε αρνητικές, απλώς ενισχύουν την κλινική εμπειρία και διαγνωστική προσέγγιση του γιατρού προς το πρόβλημα του ασθενούς.

3. Μέτρηση των αντισωμάτων κατά της γλιαδίνης – test αίματος για ευαισθησία προς τη γλουτένη, όταν υπάρχει ένδειξη κοιλιοκάκης και εμφάνιση ερπητόμορφου δερματίτιδας στον ασθενή.

ΔΥΣΑΝΕΞΙΑ ΠΡΟΣ ΤΡΟΦΕΣ

Η δυσανεξία δεν σημαίνει απαραίτητα ύπαρξη αλλεργικού υποστρώματος. Μπορεί να προκαλέσει τα ίδια συμπτώματα με την αλλεργία (οξεία κνίδωση – δερματίτιδα).

Εκδηλώνεται με αντιδράσεις, όπως :

1. Δυσανεξία που «μιμείται» την αλλεργία προς τροφές αλλά οι εξετάσεις για αλλεργικά στοιχεία είναι αρνητικές.
2. Φωτοτοξική δερματίτιδα εξ επαφής, σε φυτά (lime-μαϊντανός).
3. Δερματίτιδα εξ ερεθισμού, επαφή με λαχανικά και φρούτα, τραυματισμός από όξινα προϊόντα (π.χ. ξύδι).
4. Χημική δυσανεξία, που προκαλείται συνήθως από σαλικυλικές ουσίες και αμίνες.
5. Τοξίνες τροφών : οι οποίες προκαλούν οξεία κνίδωση – αλλεργικά φαινόμενα από δηλητηρίαση πλημμελώς συντηρημένων ψαριών (Scombroid food poisoning: δηλητηρίαση από ψάρια).
6. Ενζυμικές ανεπάρκειες : όπως στην πορφυρία cutanea tarda (δερματική πορφυρία) σημειώνονται εξάρσεις του δερματικού εξανθήματος της μετά από κατανάλωση αλκοόλης.
7. Δηλητηρίαση με βαρέα μέταλλα.

Μεγάλη ποσότητα μολύβδου στα ψάρια μολυσμένων βιομηχανικών περιοχών.

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΤΡΟΦΙΚΕΣ

• Ανεπάρκεια Βιταμίνης Β (πελάγρα).
• Ανεπάρκεια Βιταμίνης C (σκορβούτο).
• Ανεπάρκεια Βιταμίνης D.
• Ανεπάρκεια Ψευδαργύρου (Zn).

Εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα (acrodermatitis cuteropathica).

• Ανεπάρκεια Fe (σιδήρου).

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ανεύρεση και απόρριψη των «πιθανών» αλλεργιογόνων που περιέχονται στις τροφές και χορήγηση φαρμάκων, όπως :

• Αδρεναλίνη για χρήση σε βεβαιωμένες περιπτώσεις ΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΝΑΦΥΛΑΞΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΗΣ!!! Πάντοτε υποδόρια και να μην εισχωρήσει σε αγγεία!!!
• Τοπικές αλοιφές, κρέμες (στο έκζεμα).
• Ρινικά διαλύματα, δοσομετρικοί νεφελοποιητές.
• Dapsone για την dermatitis herpetomorphis.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ