Ναρκωτικά στην σύγχρονη εποχή μας

Οι ναρκωτικές ουσίες αποτελούν πια ένα μέρος της «κουλτούρας» μας και αυτό αρχίζει από τα μέσα του περασμένου αιώνα.

Οι ναρκωτικές ουσίες διαδόθηκαν ευρέως τη δεκαετία του 1960 και με την συμμετοχή μουσικών συγκροτημάτων και μέσων μαζικής ενημέρωσης εισέβαλαν σε κάθε τομέα της σύγχρονης εποχής μας.

Σήμερα οι στατιστικές εκτιμήσεις, αναφέρουν ότι 208 εκατομμύρια ανθρώποι σε όλο των κόσμο κάνουν χρήση απαγορευμένων εξαρτησιογόνων ουσιών.

Στις ΗΠΑ στατιστική έρευνα του έτους 2007, έδειξε ότι 19,9 εκατομμύρια αμερικάνων (8% του συνολικού πληθυσμού από 12 ετών ηλικίας και άνω) έκανε χρήση παρανόμων ουσιών 1 φορά τον μήνα.

Το πιο διαδεδομένο ναρκωτικό στις ΗΠΑ είναι το αλκοόλ. Η κατάχρηση της αλκοόλης αποτελεί την 2η κατά σειρά αιτία θανάτου των εφήβων στις ΗΠΑ.

Επίσης ίδια διάδοση έχει και η ΜΑΡΙΧΟΥΑΝΑ.

Στατιστικά στοιχεία αναφέρουν ότι ποσοστό 3,9% του παγκόσμιου πληθυσμού μεταξύ 15-64 ετών κάνουν χρήση μαριχουάνας.

Στοιχεία αναφέρουν ότι ποσοστό 45% των μαθητών του λυκείου στις ΗΠΑ έχουν καταναλώσει αλκοόλ και το 19,7% έχει καπνίσει μαριχουάναστη διάρκεια τελευταίου μήνα.

Στην Ευρώπη πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι 15 ετών παιδιά κάνουν χρήση μαριχουάνας σε ποσοστό 10% – 40%.

Μεγαλύτερο ποσοστό χρήσης μαριχουάνας έχει παρατηρηθεί στους εφήβους της Τσεχίας (44%) – Ιρλανδίας (39%) – Γαλλία (38%).

Στην Ισπανία και Μ. Βρετανία η χρήση κοκαḯνης στα παιδιά 15 – 16 ετών ανέρχεται σε ποσοστό 4-6%. Γενικά η χρήση κοκαḯνης από τους νέους, αυξήθηκε στην Δανία, Ιταλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Γαλλία.

Τα ναρκωτικά είναι ουσίες φυτικές ή τεχνιτές, οι οποίες επιδρούν στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Κ.Ν.Σ.) του ατόμου. Προκαλώντας μεταβολή στην αντίληψη, συναίσθημα, συμπεριφορά, κοινωνικότητα, δημιουργώντας εξάρτηση του ατόμου από αυτές.

Ο όρος ναρκωτικά περιλαμβάνει μόνο τις παράνομες ουσίες (χασίς – ηρωḯνη – κοκαḯνη – χάπι «έκσταση».

Περιλαμβάνει όμως με την ευρεία έννοα του όρου ουσίες απόλυτα νόμιμες (αλκοόλ, καπνός) οι οποίες με καταχρηστική χρήση (άλλο παράδειγμα είναι τα ηρεμιστικά και αγχολητικά χάπια) μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρή εξάρτηση και προβλήματα υγείας. Πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι η κατάχρηση ηρεμιστικών και αγχολητικών χαπιών μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση.

Εισπνεόμενες από τους εξαρτημένους χρήστες όπως βενζίνη, σπρέϊ, αέριο αναπτήρων κατατάσσονται στις εξαρτησιογόνες ουσίες.

Εξάρτηση ονομάζεται η έντονη και χωρίς μέτρο προσήλωση του ατόμου προς αντικείμενο ή άτομο.

Το εξαρτημένο άτομο δημιουργεί, επικέντρωση στη ζωή του γύρω από το αντικείμενο της εξάρτησής του.

Εξάρτηση από ουσίες είναι εκείνη η κατάσταση απόλυτου εθισμού του ατόμου κατά την οποία κυριαρχείται από την έντονη και επιτακτική ανάγκη λήψης της ουσίας.

Η σωματική εξάρτηση εμφανίζεται όταν οι σωματικές λειτουργίες του χρήστη έχουν εθισθεί, προσαρμοστεί στη ουσία και στις φαρμακολογικές επιδράσεις που προκαλεί αυτή. Έτσι, όταν την διακόψει εμφανίζονται συμπτώματα από τα διάφορα συστήματα του χρήστη (τρόμος χειρών, ιδρώτας, σπασμοί, διέγερση κ.α.).

Η ψυχολογική εξάρτηση εμφανίζεται όταν το άτομο έχει απόλυτη ανάγκη τη χρήση της ουσίας, με προοπτική να νοιώσει απαλλαγμένος από το άγχος, ψυχική πίεση της καθημερινότητας. Η ψυχολογική εξάρτηση είναι περισσότερο επικίνδυνη από την σωματική και χρειάζεται περισσότερο χρόνο αποθεραπείας.

Η εξελικτική πορεία από τη χρήση προς εξάρτηση δεν είναι απόλυτα προδιαγεγραμμένη ή δεδομένη.

Το κάθε άτομο επομένως, μπορεί να σταματήσει την παραπάνω εξέλιξη σε οποιοδήποτε στάδιο, ιδιαίτερα αν του προσφερθεί η κατάλληλη ψυχολοκοινωνική υποστήριξη.

Τα στάδια αυτά περιλαμβάνουν :

1ο στάδιο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΣ : Συνήθως γίνεται χωρίς ιδιαίτερες σκέψεις από «μιμητισμού» από έλλειψη προσωπικότητας, από αδυναμία άρνησης στα «παιχνίδια» της παρέας δηλαδή η πίεση της ομάδας της παρέας λειτουργεί καταλυτικά στη φάση αυτή.

ΤΟ ΝΑ ΔΟΚΙΜΑΣΕΙ ΚΑΠΟΙΟ ΑΤΟΜΟ ΜΙΑ ΟΥΣΙΑ ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ ΘΑ ΕΞΑΡΤΗΘΕΙ ΑΠΟ ΑΥΤΗΝ.

2ο στάδιο ΕΝΕΡΓΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ : Οι συναναστροφές με χρήστες ουσιών με σκοπό αλλαγή ψυχολογικής διάθεσης και σκέψεων προκαλεί και αναζήτηση της ουσίας που ευοδώνει τους παραπάνω στόχους.

Στο στάδιο αυτό επέρχεται αλλαγή συμπεριφοράς, επηρεασμός των μορφωτικων επιδόσεων.

3ο στάδιο ΕΝΑΣΧΟΛΗΣΗ : Χαρακτηρίζεται από σημαντική αύξηση κατανάλωση της ουσίας με αντίκτυπο αλλαγές στην κοινωνικοοικονομική κατάσταση και εξάρτηση σωματική και ψυχική.ξ

4ο στάδιο ΕΞΑΡΤΗΣΗ : Η χρήση της ουσίας αποτελεί το επίκεντρο της ζωής του χρήστη. Οι παρέες του αποτελούνται από χρήστες, λαμβάνει μέρος σε παράνομες δραστηριότητες, αξιόποινες πράξεις, αδικήματα.

Τα συμπτώματα στην σωματική, διανοητική, ψυχική κατάσταση του χρήστη είναι έκδηλα.

ΛΟΓΟΙ – ΑΙΤΙΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΞΑΡΤΗΣΗ

Η χρήση των ναρκωτικών και η εξάρτηση από αυτά σπάνια έχουν σαν υπόστρωμα ένα μόνο αιτιολογικό παράγοντα.

Η εξάρτηση δεν προκαλείται ξαφνικά.

Οι παράγοντες που συντελούν και δημιουργούν προϋποθέσεις εξάρτησης προέρχονται τις περισσότερες φορές από την παιδική ηλικία του χρήστη.

Οι αρχές οι κοινωνικές αξίες, οι συμπεριφορές εργασιακές και προσωπικές καθορίζονται άμεσα από την οικογένεια, το σχολείο, ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Συμπερασματικά :

• Το οικογενειακό, κοινωνικό, πολιτιστικό περιβάλλον που ζει το άτομο.

• Η προσωπικότητα του ατόμου, βιολογικός παράγοντας.

• Η φαρμακολογική δράση και ενέργεια της εξαρτηματικής ουσίας.

Παίζουν ρόλο στην εμφάνιση της εξάρτησης κατά κύριο λόγο.

ΑΛΛΟΙ ΕΠΙΒΑΡΥΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΥΝΟΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΑΡΤΗΣΗ, είναι :

• Κοινωνικός αποκλεισμός, παραγκώνιση του ατόμου αποξένωση, έλλειψη ψυχικών και συναισθηματικών δεσμών στην οικογένεια.

• Έλλειψη υποστηριστικών κοινωνικών αξιόπιστων δομών.

• Ο σύγχρονος «καταναλωτικός» τρόπος ζωής.

• Το άγχος και ψυχολογική πίεση της καθημερινότητας.

• Η ανεργία.

• Ο συγχρωτισμός με άτομα εξαρτημένα, χρήστες.

• Το χαοτικό οικογενειακό περιβάλλον.

• Χρήση απαγορευμένων ουσιών από το περιβάλλον, όπως και η βία, σφοδρές οικογενειακές συγκρούσεις.

• Έλλειψη αυτοεκτίμησης και αυτοπεπήθησης (αδυναμία λήψης αποφάσεων, υπευθυνότητας, έλλειψη διεκδίκησης).

• Η αβεβαιότητα και έλλειψη προγραμματισμού κοινωνικών και προσωπικών στόχων.

• Έλλειψη επικοινωνίας, έντονες συναισθηματικές χωρίς έλεγχο παραρμητικότητα.

• Η αναζήτηση διαρκούς ευτυχίας και προσωπικής ευχαρίστησης.

Ενώ η χρήση ουσιών από την προεφηβεία και η ανώριμη κοινωνική συμπεριφορά αποτελούν την πλειάδα των ΕΠΙΒΑΡΥΝΤΙΚΏΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ.

Γενικά σήμερα οι νέοι άνθρωποι, έφηβοι κυρίως, εμφανίζουν εξάρτηση από διαδίκτυο, με την ενασχόληση ηλεκτρονικών υπολογιστών και την προσφορά από το διαδίκτυο προγραμμάτων εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας.

Πολλές ώρες καταναλώνονται για την επικοινωνία (chat rooms), για παιχνίδια (online games) για ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης (facebook) όπως και για την αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών.

Όλα αυτά ενισχύονται από την έλλειψη προσωπικής και ενδοοικογενειακής επικοιωνίας, δυσκολίες ένταξης στο σχολείο.

Η υπερβολική και επομένως παθολογική εξάρτηση του ατόμου από το διαδίκτυο έχει σαν αποτέλεσμα : α) υπερβολικό χρόνο ενασχόλησης με αυτό, β) εμφάνιση διαφόρων διαταραχών, γ) απότομη πτώση των σχολικών επιδόσεων, δ) απομόνωση, επιθετικότητα, μεταβολή συμπεριφοράς, αδιαφορία για πρόσωπα και πράγματα που προκαλούσαν ευχαρίστηση, ε) πονοκέφαλοι, ξηρότητα οφθαλμών.

Το επόμενο στάδιο είναι η σχεδόν απόλυτη εξάρτηση (συμπεριφορά βίαιη προς γονείς και φίλους. Έλλειψη ύπνου και φαγητού, απουσία για πολλές ώρες από το σπίτι με ενασχόληση στα Internet Café, απομόνωση, αδιαφορία προσωπικής υγιεινής).

ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

• Να τεθούν όρια στη χρήση του διαδικτύου (ανάλογα με την ηλικία και τα ενδιαφέροντα του παιδιού).

• Απασχόληση με τα παιδιά μαζί σε προγράμματα του διαδικτύου.

• Τοποθέτηση του υπολογιστή σε κοινόχρηστο χώρο, για να αποφευχθεί η απομόνωση και να γίνεται εύκολα ή επιτήρηση του παιδιού.

• Τοποθέτηση ειδικών φίλτρων προστασίας στον υπολογιστή.

• Να μην εκτίθεται η προσωπική ζωή και τα προσωπικά δεδομένα στο διαδίκτυο.

• Να αναζητηθεί βοήθεια από ειδικούς για την αντιμετώπιση της εξαρτηματικής συμπεριφοράς (προγράμματα ΚΕΘΕΑ – ΠΛΕΥΣΗ – ΚΕΘΥΑ – ΕΞΑΝΤΑΣ).

Οι παρενοχλήσεις στο διαδίκτυο αποτελούν πια καθημερινό φαινόμενο με παρενόχληση στα παιδιά ή εφήβους στο διαδίκτυο, μέσω κινητών τηλεφώνων και συνήθως αφορούν :

• Αποστολή κειμένων, μηνυμάτων με απειλητικό χαρακτήρα, προσβλητικό περιεχόμενο.

• Δημοσίευση προσωπικών φωτογραφιών ή μηνυμάτων για άλλα άτομα ή φίλους.

• Χρησιμοποίηση του ξένου χρήστη (καλύτερη διάδοση ανακριβών πληροφοριών).

Η παρενόχληση αυτή προξενεί προβληματισμό, μοναξιά, ανασκολεία, δυστυχία και τελική κατάληξη του εφήβου σε ψυχολογικό αδιέξοδο που μπορεί να προκαλέσει αυτοκτονία!!!

Οι οποίοι έχουν σα επίκεντρο την σωστή προγραμματισμένη οικογενειακή και κοινωνική ζωή με την παροχή στόχων (ψυχικών και χρωματικών) όπως και με την δημιουργία και τόνωση του κοινωνικού ψυχολογικού υποστρώματος του κάθε νέου ατόμου (συναισθηματική σταθερότητα, τόνωση αυτοπεποίθησης, σχολική επιτυχία, συμμετοχή στα σχολικά δρώμενα, ανάπτυξη ισχυρών δεσμών, κοινωνικοποίησης δυνατοτήτων, δυνατότητα ένταξης και ενσωμάτωσης στο υπάρχον οικογενειακό και κοινωνικό σύνολο).

Ιδιαίτερη προσοχή από τους γονείς πρέπει να δοθεί στα διάφορα μηνύματα που προέρχονται από τα ΜΜΕ.

Οι γονείς αποτελούν την πρώτη γραμμή διήθησης, αξιολόγησης ανάμεσα στα παιδιά και την στα μηνύματα των ΜΜΕ.

Αποδεχόμενοι ότι τα ΜΜΕ αποτελούν σήμερα την κυριώτερη πηγή πληροφόρησης και διαμόρφωσης γνώμης, ο ρόλος των γονέων αποτελεί θεμελίωση παράγοντα εκτίμησης, αξιολόγησης και καταλλήλου πληροφόρησης των παιδιών στην επεξεργασία των μηνυμάτων, πληροφοριών των ΜΜΕ.

Έτσι, οι γονείς με κατάλληλες αναφορέ, ερωτήσεις διαπίστωσης μπορεί να επιτρέψουν στο παιδί τους να εκφράσει την γνώμη του, τι πιστεύει, τι σκέφτεται, τι νοιώθει, πως αξιολογεί τα μηνύματα αυτά.

Κάθε τέτοια επικοινωνία μπορεί να βοηθήσε άμεσα στο ξεκαθάρισμα στην αλλαγή ιδεών και σκέψεων που υπάρχουν και κάθε παιδί.

• ΠΡΕΠΕΙ ΤΟ ΚΑΘΕ ΠΑΙΔΙ ΝΑ ΕΝΗΜΕΡΩΘΕΙ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

Δεν υπάρχει κατάλληλη ηλικία ενημέρωσης.

Το κάθε παιδί ζητάει σε κάποια στιγμή ενημέρωση. Έτσι, ο κάθε γονιός θα αποφασίσει :

• Έχει το παιδί έκφραση την ανάγκη ενημέρωσής του;

• Μπορεί να έχει αντίληψη των θεμάτων που θα συζητηθούν;

• Το παιδί νοιώθει αρκετά ελεύθερο για να εκφράσει ερωτήσεις, ανησυχίες, απόψεις στους γονιούς του;

• Υπάρχει κλίμα και δυνατότητες επικοινωνίας μεταξύ των μελών της οικογένειας;

Απλά αν το παιδί ή ο έφηβος αρχίσει να ρωτάει, σημαίνει ότι το θέμα αυτό το απασχολεί.

Ο γονιός πρέπει να είναι απόλυτα ενημερωμένος, σαφείς, ξεκάθαρος στις απαντήσεις του.

Επίσης οι γονείς πρέπει να υποστηρίζουν τις απαντήσεις τους με πράξεις και με ουσιαστική ψυχολογική και οικογενειακή βοήθεια.

Επίσης η εικόνα που παρέχεται πολλές φορές στα παιδιά του τέλειου από κάθε άποψη γονιού μπορεί να αποτελεί εμπόδιο επικοινωνίας με αυτά.

Οι γονείς πρέπει να παραδέχονται ότι πολλά πράγματα δεν τα γνωρίζουν αλλά τα ψάχνουν, ότι σαν άνθρωποι υποπύπτουν σε σφάλματα. Αυτή η στάση και όχι εκείνη του «τέλειου» γονιού δημιουργεί δεσμούς και συναισθήματα συναισθηματικής σύνδεσης και ειλικρίνειας μεταξύ γονιού και παιδιού.

Dr. ΝΙΚΟΣ ΚΑΛΛΙΑΚΜΑΝΗΣ

Ref. : – Βικιπαίδεια

• ΚΕΘΕΑ (Πρόληψη)

• Κεντρ. Προλ. Νομ. Ρεθύμνου